Kontrola ITD to niezbyt przyjemny moment dla każdego przewoźnika.
Zdarza się, że mimo prawidłowej organizacji pracy, szkoleń i procedur, inspektorzy wykrywają naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdu lub odpoczynku kierowcy.
Na pierwszy rzut oka kara wydaje się nieunikniona, bo odpowiedzialność spada na firmę.
Ale nie zawsze tak jest.
Polskie przepisy przewidują mechanizm obrony dla przewoźników i wielu przedsiębiorców nie wie, jak z niego skorzystać.
Tym narzędziem jest art. 92a ustawy o transporcie drogowym.
Spis treści
Co mówi art. 92c ustawy o transporcie drogowym?
Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym:
„Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.”
W praktyce oznacza to, że firma może uniknąć kary, jeśli udowodni, że:
naruszenie nie było wynikiem jej zaniedbania,
zostały wdrożone odpowiednie środki organizacyjne i nadzorcze,
a kierowca działał samowolnie, wbrew wyraźnym poleceniom.
To tzw. dowód należytej staranności przewoźnika – fundament każdej skutecznej obrony w postępowaniach przed ITD.
Jak praktycznie zastosować art. 92c u.t.d. w firmie transportowej
Sama znajomość przepisu to za mało.
Aby móc się na niego skutecznie powołać, trzeba udokumentować, że przedsiębiorca zrobił wszystko, co należało, by zapobiec naruszeniu.
W praktyce oznacza to przygotowanie trzech kluczowych elementów.
- Polecenie służbowe lub instrukcja dla kierowcy
Jeżeli kierowca wbrew poleceniu pracodawcy przekroczył czas jazdy, nie zjechał na odpoczynek lub użył tachografu niezgodnie z instrukcją – musisz mieć dowód, że:
- otrzymał wcześniej jasne polecenie (np. SMS, e-mail, komunikator flotowy),
- był przeszkolony w zakresie czasu pracy i przepisów rozporządzenia 561/2006,
- i potwierdził znajomość procedur firmowych.
- Procedura reakcji na naruszenia
Przewoźnik powinien mieć udokumentowany system reagowania na wykryte naruszenia kierowców, np.:
- raport z tachografu,
- notatkę służbową,
- wezwanie kierowcy na rozmowę wyjaśniającą,
- pouczenie lub sankcję porządkową (np. nagana).
Brak takiej reakcji może być przez ITD potraktowany jako akceptacja naruszenia, a więc „wina organizacyjna” przedsiębiorcy.
- Szkolenia i dokumentacja staranności
W przypadku kontroli warto mieć przygotowane:
- potwierdzenia szkoleń kierowców (z podpisem uczestnika),
- regulamin pracy kierowców,
- instrukcję obsługi tachografu,
- ewidencję naruszeń i działań naprawczych.
Te dokumenty pokazują, że firma nadzoruje kierowców i dba o przestrzeganie przepisów, a więc nie można jej przypisać winy.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o ekwiwalent za urlop kierowcy
Czy art. 92c można stosować przy każdym naruszeniu?
Nie. Przepis ma zastosowanie wtedy, gdy naruszenie nie wynika z organizacji pracy firmy, ale z indywidualnego działania kierowcy.
Jeżeli np. przedsiębiorca planuje trasy tak, że nie da się wykonać odpoczynku, to ITD uzna, że to wina firmy, a nie kierowcy.
Czy wystarczy wyjaśnić, że kierowca działał samowolnie?
Nie. Samo oświadczenie nie wystarczy.
Trzeba udokumentować fakt wydania polecenia i jego naruszenia.
Najlepiej, jeśli istnieje ślad w komunikatorze flotowym lub e-mailu, z którego jasno wynika, że kierowca został poinstruowany, a mimo to nie zastosował się do poleceń.
Jak przygotować się do ewentualnej kontroli ITD?
Przygotuj:
instrukcje i regulaminy dla kierowców,
potwierdzenia szkoleń,
wydruki z tachografów,
raporty z naruszeń i notatki służbowe.
Podczas kontroli ważne jest, byś mógł wykazać ciągłość działań nadzorczych – nie jednorazową reakcję po fakcie.
Czy kierowca może być ukarany osobiście?
Tak. ITD może nałożyć mandat na kierowcę (np. za przekroczenie czasu jazdy).
Nie zwalnia to jednak przedsiębiorcy z odpowiedzialności administracyjnej, chyba że wykaże brak swojej winy zgodnie z art. 92c u.t.d.
Jakie dokumenty stanowią dowód należytej staranności?
Najczęściej:
regulamin pracy kierowców,
instrukcja obsługi tachografu,
potwierdzenia szkoleń,
zapisy komunikacji (SMS, e-mail, system telematyczny),
notatki służbowe o naruszeniach.
Im więcej dokumentów, tym silniejsza pozycja w postępowaniu administracyjnym.
Podsumowanie
W transporcie naruszenia popełnione przez kierowców są nieuniknione, ale kary nie zawsze muszą być nakładane.
Najważniejsze to udowodnić, że firma:
– szkoli kierowców,
– kontroluje ich pracę,
– i reaguje na każde naruszenie.
Właśnie to decyduje, czy inspektor uzna firmę za odpowiedzialną, czy za dobrze zorganizowaną.
A jeśli chcesz mieć pewność, że Twoja dokumentacja, procedury i plan pracy kierowców są zgodne z przepisami – skontaktuj się z nami.
Przeprowadzimy audyt zgodności i pomożemy przygotować firmę do kontroli ITD lub PIP, zanim pojawi się problem.